Namminersorneq pillugu kalaallit qallunaallu isumalioqatigiissitaasa Kalaallit Nunaanni namminersornermik isumaliutissiissutaat (2008)

Namminersorneq pillugu kalaallit qallunaallu isumalioqatigiissitaasa Kalaallit Nunaanni namminersornermik isumaliutissiissutaat (2008)

Namminersorneq Pillugu Kalaallit Qallunaallu Isumalioqatigiissitaasa Kalaallit Nunaanni Namminersornermik Isumaliutissiissutaat 2008

 

Imarisai

SIULEQUT 6 KAPITALI 1: NAMMINERSORNEQ PILLUGU 9

KALAALLIT QALLUNAALLU ISUMALIOQATIGISSITAASA PILERSINNEQARNERANNUT
ATATILLUGU TUNULIAQUTTAT 9

1. OQALUTTUARISAANERMI TUNULIAQUTTAT, NAMMINERSORNERUNEQ ILANNGULLUGU 10 2. NAMMINERSORNERULERNISSAMIK KALAALLIT ISUMALIOQATIGIISSITAASA INAARUTAASUMIK ISUMALIUTISSIISSUTAA T 13 3. ITILLIMI OQAASEQAAT INATSILLU PIGINNAATITSISSUT 15

KAPITALI 2: ISUMALIOQATIGIISSITAT SULINERANNI NAJOQQUTAT AAMMA ISUMALIOQATIGIISSITAT SULINERATA INGERLANERA 17

1. AALLAQQAASIUT 18 2. ISUMALIOQATIGIISSITAT SULINERMINNI NAJOQQUTAAT 18 3. ISUMALIOQATIGIISSITAT ILAAASORTAAT 19 4. ISUMALIOQATIGIISSITAT SULINERAT SULERIAASIALLU 21

KAPITALI 3: ISUMALIOQATIGIISSITAT SULINERANNI NAJOQQUTAT PINGAARNERIT KILLISSARITITALLU SUUNERINIK QULAAJAANEQ 25

1. ISUMALIOQATIGIISSITAT SULINERANNI TUNNGAVIUSUMIK KILLISSARITITANIK NAJOQQUTAT, ILANNGULLUGIT IMMINUT OQARTUSSAAFFIGINEQNEQ, INATSISIT TUNNGAVIUSUT AAMMA PIGINNAATITAANERIT PISUSSAAFFIILLU TUNNGA VIA T 26 2. ISUMALIOQATIGIISSITAT SULINERANNUT ATATILLUGU SINNAAKKUSIUSSAT QANOQ ATITUTIGINERANNIK ISUMALIOQATIGIISSITAT NALILIINERAT 27

2.1. Naalagaaffeqatigiinnerup sinaakkutigineqarnera 27 2.2. Oqartussaassuseqarnermik nuussinermut atatillugu inatsisit tunngaviusut sinaakkusiussaat 27 2.2.1. Namminersornerulernissamik isumalioqatigiissitat sinaakkusiussaannik 1978-imi isumalioqqutaat 28

2.2.2. Namminersorneq pillugu isumalioqatigiissitat namminersornermik nutaamik inatsisissamut atatillugu inatsisit

tunngaviusut sinaakkusiussaannik isumalioqqutaat 28

2.3. Inuiaat inatsisaasa sinaakkusiussaat 35

2.3.1. Inuiaat inatsisaat malillugit inuiaaneq 35 2.3.2. Inuiaat inatsisaat tunngavigalugit imminut oqartussaaffigineq 36 2.3.3. Namminiilivereernermi allanut atassutit 38 2.3.4. Free association 38

2.4. Piginnaatitaaffiit pisussaaffiillu imminnut naapertuuttuunissaannik tunngaveqarneq 39

KAPITALI 4: NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT 41

1. INATSISARTUT NAALAKKERSUISULLU PILLUGIT NAMMINERSORNERUNERMI INATSIMMI AALAJANGERSAKKAT 42 2. NAMMINERSORNEQ PILLUGU KALAALLIT ISUMALIOQATIGIISSITAASA INATSISILIORTUT, AQUTSISUT EQQARTUUSSIVILLU OQARTUSSAAFFII PILLUGIT SIUNNERSUUTAAT 43 3. NAMMINERSORNEQ PILLUGU KALAALLIT QALLUNAALLU ISUMALIOQATIGIISSITAASA NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT PILLUGIT ISUMALIUTERSUUTAAT SIUNNERSUUTAALLU 43

KAPITALI 5: NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT SULIASSAQARFINNUT AKISUSSAANERMIK TIGUSINISSAAT 45

1. AALLAQQAASIUT 46 2. NAMMINERSORNERUNERMIK INATSIT 1978-IMEERSOQ TUNNGAVIGALUGU SULIASSAQARFINNIK TIGUSISARNERIT 46 3. NAMMINERSORNERMIK INATSIT MALILLUGU SULIASSAQARFINNIK TIGUSINISSAMUT ISUMALIOQATIGIISSITAT MALERUAGASSATUT SIUNNERSUUTAAT 47 4. INATSISINIK SINNAAKKUSIUSSANIK ATORUNNAARSITSINISSAQ 50 5. AATSITASSANUT TUNNGASUT PINERULLUGIT 51

5.1. Aatsitassarsiornermik aaqqissuussineq maanna atuuttoq 51

5.2. Isumalioqatigiissitat aatsitaassanut tunngasunik tigusinissamik siunnersuutaat 52

6. SULIASSAQARFINNIK TIGUSEREERNERUP KINGORNA KALAALLIT NUNAANNI NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT NAALAGAAFFIMMILU OQARTUSSAT AKORNANNI SULEQATIGIINNISSAQ 53

2

KAPITALI 6: NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT NAALAGAAFFIULLU AKORNANNI ANINGAASANIK ATTAVEQAATIT 55

1. NAMMINERSORNERUNERMIK INATSIT MALILLUGU AAQQISSUUSSINERUP MASSAKKUT ATUUTTUP ALLAASERINERA 56

1.1. Aaqqissuussinerup massakkut atuuttup tunngavii pingaarnerit 56

1.2. Naalagaaffiup Kalaallit Nunaannut aningaasartuutai tamarmiusut 57

2. TAPIISSUTIT ATAATSIMOORTUT KALAALLIT NUNAANNUT SUNNIUTAAT 58 3. AATSITASSAT PILLUGIT AAQQISSUUSSINERMI MASSAKKUT ATUUTTUMI ANINGAASATIGUT ATTAVEQAATIT 61 4. SIUNISSAMI AAQQISSUUSSINISSAMI NAATSORSUUTIGISAT TUNNGAVISSALLU 62 5. NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT NAALAGAAFFIULLU AKORNANNI SIUNISSAMI ANINGAASARSIORNIKKUT ATASSUTEQAATISSATUT PERIUSISSAMIK ATAATSIMOORTUMIK SULEQATIGIISSITAP SIUNNERSUUTAA 64

KAPITALI 7: NUNANUT ALLANUT TUNNGASUT 73

1. AALLAQQAASIUT 74 2. NUNANUT ALLANUT TUNNGASUT ULLUMIKKUT INGERLANNEQARNERAT 74 2.1. Namminersornerunermik inatsimmi nunanut allanut tunngasunik aalajangersakkat 74

2.2. Namminersornerulernerup kingorna namminersornerullutik oqartussat naalagaaffiullu akornanni suleqatigiinnerup allanngoriartornera 75 2.3. Itillimi oqaseqaat 77 2.4. Piginnaatitsinermik inatsit 77

2.4.1. Piginnaatitsinermik aaqqissuussineq 78

2.4.2. Piginnaatitsinermik inatsisip ilai allat 79 3. NUNANUT ALLANUT TUNNGASUNIK AALAJANGERSAGASSANIK ISUMALIOQATIGIISSITAT SIUNNERSUUTAAT 79

3.1. Kunngeqarfik sinnerlugu Kalaallit Nunaanni naalakkersuisut inuiaat inatsisaat malillugit isumaqatiginninniarlutillu isumaqatigiissuteqarsinnaanerat 81 3.2. Naalagaaffiup oqartussaasa ataanni Kalaallit Nunaanni naalakkersuisut nunanut allanut tunngasunut peqataatinneqarnissat 83 3.3. Aalajangersagassatut siunnersuutit allat 84

KAPITALI 8: SULIASSAQARFINNI DANSKIT OQARTUSSAAFFIGISAANNI KALAALLIT NUNAANNI NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT NAALAGAAFIMMILU OQARTUSSAT SULEQATIGIINNERAT 87

1. AALLAQQAASIUT 88 2. SULIASSAQARFINNI DANMARKIP OQARTUSSAAFFIGISAANI SULEQATIGIINNEQ ATUUTTOQ 88 2.1. Danmarkimi inasisiliat namminersornerullutik oqartussanut saqqumiunneqartarnerat 88

2.2. Namminersornerullutik oqartussat naalagaaffimmilu oqartussat akornanni illugiillutik oqartussaassuseqarnerannut atatillugu apeqqutit nalornissutit 89 2.3. Namminersornerunerup nalaani Rigsombudsmandip inissismanera 90

3. ISUMALIOQATIGIISSITAT NAMMINERSORNERUNERMIK INATSIMMI MALITTARISASSANIK SIUNNERSUUTAAT 90

3.1. Danmarkimi inatsisiliat namminersorlutik oqartussanut saqqummiunneqartarnissaat 90 3.2. Namminersorlutik oqartussat naalagaaffimmilu oqartussat akunnerminni
oqartussaassutsiminnik nalornineri 93 3.3. Namminersornerunerup nalaani rigsombudsmandip inissisimanissaa 93

KAPITALI 9: OQAATSIT 95

1. NAMMINERSORNERUNERMIK INATSIMMI OQAATSIT PILLUGIT AALAJANGERSAKKAT, NUNAT AVANNARLIIT OQAATSINIK ISUMAQATIGIISSUTAANNI KALAALLIT DANSKILLU OQAAASIINIK AALAJANGERSAKKAT OQAATSINILLU AALAJANGERSAKKAT ALLAT 96 2. NAMMINERSORNEQ PILLUGU KALAALLIT ISUMALIOQATIGIISSITAASA OQAATSINIK ISUMALIOQQUTAAT 96 3. OQAATSIT PISORTANI ATORNEQARNISSAANNIK ISUMALIOQATIGIISSITAT SIUNNERSUUTAAT 98

KAPITALI 10: KALAALLIT NUNAATA NAMMINIILIVISSINNAANERA 101

1. TUNULIAQUTTAT 102 2. KALAALLIT NUNAATA NAMMINIILIVINNISSAANIK ISUMALIOQATIGIISSITAT SULIAQARNERAT 102 2.1. Namminersornermik inatsisissap siulequtassaa 102 2.2. Nammiilivinnissamik aalajangersagassatut siunnersuut 104 3. NAMMIILIVINNERUP KINGUNISSAI 105

KAPITALI 11: NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT SULIASSAQARFINNIK
TIGUSISARNISSAANNUT ATATILLUGU SULISUNUT TUNNGASUT 107

3

1. AALLAQQAASIUT 108 2. MALITTARISASSAT ATUUTTUT 108 2.1. Tjenestemandit 108 2.1.1. Tjenestemandit 1. januar 1976 sioqqullugu atorfinissimasut 109 2.1.2. Tjenestemandit 1. januar 1976 imaluunniit tamatuma kingorna atorfinissimasut 109 2.1.3. Isumaqatigiissutit malillugit il.il. atorfillit 109 3. ISUMALIOQATIGIISSITAT ISUMALIUTERSUUTAAT 109 3.1. Tjenestemandit 110 3.2. Isumaqatigiissutit malillugit il.il. atorfillit 110

KAPITALI 12: IKINNERUSSUTEQARLUNI OQAASEQAAT 113

KAPITALI 13: KALAALLIT NUNAANNI NAMMINERSORNERMIK INATSISISSATUT
SIUNNERSUUMMUT MISSINGIUSIAQ 121

KAPITALI 14: KALAALLIT NUNAANNI NAMMINERSORLUTIK OQARTUSSAT SULIASSAQARFINNIK TIGUSISARNISSAANNUT ATATILLUGU SULISUT PILLUGIT INATSISISSATUT SIUNNERSUUMMUT MISSINGIUSIAQ 325

KAPITALI 15: KALAALLIT NUNAATA NAMMINERSORNERANUT ATATILLUGU PIS-SUTSIT ASSIGIINNGITSUT PILLUGIT INATSISISSATUT MISSINGIUSIAQ 339

KAPITEL 16: KALAALLIT NUNAANNNI AAMMA DANMARKIMI NAALAKKERSUISUT ISUMAQATIGIISSUTISSAATTUT MISSINGIUSIAQ 353

ILANNGUSSAT 356

  1. Namminersorneq pillugu kalaallit qallunaallu isumalioqatigiissitaasa sulinerminni toqqammaviat. 357

  2. Oqartussaaffinnik arlaqarnerusunik kalaallit oqartussaannut nuussisisinnaanermik Inatsisinik

    Atortitsinermik Ministereqarfiup allakkiaa 3. november 2004-meersoq. 359

  3. Namminersornermut Eqqartuussiveqarnermullu Pisortaqarfiup Inatsisinik Atortitsinermik

    Ministereqarfiup allakkiaanut 3. november 2004-meersumut oqaaseqaataanik allakkiaa 2. marts

    2005-imeersoq. 386

  4. Namminersornermik inatsimmi nunanut allanut aalajangersagassanik Nunanut Allanut allakkiaa

    10. november 2006-imeersoq. Namminersornerullutik Oqartussat allakkiaannut 13. august

    2006-imeersunut oqaaseqaatit. 396

  5. Inatsisinik tunngaviusunik nassuiaasarnermik aamma inatsisit tunngaviusut pillugit ileqquliunneqartartut

    pillugit professor Jens Hartig Danielsen-ip allakkiaa 22. december 2006-imeersoq. 424

  6. Namminersornermik inatsimmi nunanut allanut kapitalimut tunngasunik professor Ole Spiermann-ip

    allakkiakkut 8. januar 2007-imeersukkut oqaaseqaatai. 428

  7. Inuiaat kalaallit inuiaat inatsisaat naapertorlugit inuiaanersut Nunanut Allanut Ministereqarfiup

    allakkiaa 8. november 2004-meersoq. 435

  8. Inuiaat kalaallit inuiaat inatsisaat naapertorlugit imminnut aalajangersaaffigisussaanerannik Nunanut

    Allanut Ministereqarfiup allakkiaa 15. august 2005-imeersoq. 437

  9. Inuiaat kalaallit namminiilivinnissaminnik aalajangissappata Kalaallit Nunaata Danmarkillu akornanni

    piginnaatitaanerit pisussaatitaanerillu suut pinngitsoornatik atuunnissaannik Nunanut Allanut

    Ministereqarfiup allakkiaa 24. februar 2005-imeersoq, tak. inuiaat inatsisaat. 444

  10. Kalaallit Nunaannut attuumassutilinniik eqqartuussinerni Danmarkimi eqqartuussiviit suliaqarneranni

    Kalaallit Nunaanni pissutsinik ilisimasaqarluartunik ilaatitsisoqarsinnaaneranik Inatsisinik

    Atortitsinermut Ministeriap allakkiaa 22. november 2005-imeersoq. 449

  11. Pisuussutit uumaatsut pillugit suleqatigiissitap nalunaarusiaa, 8. september 2005. 455

  12. Aningaasarsiornermik inuutissarsiutinillu suleqatigiissitap nalunaarusiaa, april 2007. 484

  13. Nunat avannarliit oqaatsinik isumaqatigiissutaata ataani nunani avannarlerni oqaatsit

    inissisimanerannik Inatsisinik Atortitsinermut Ministereqarfiup allakkiaa 26. maj 2005-imeersoq. 599

  14. ”Oqaatsit” Kalaallit Nunaanni namminersortunut isumagisassanngortinneqarsinnaanneran-nik professor

    Henrik Zahle-pallakkiaa 22. august 2005-imeersoq. 603

  15. Inatsisinik tunngaviusunik inuiaallu inatsisaannik suleqatigiissitap nalunaarusiaa, 7. juni 2007. 609

4

16. Namminersornerullutik Oqartussat nunanut allanut oqartussaanermik kissaatigisaasa il.il. namminersornermik inatsisikkut nunanut kapitalimi missingiusimi akuerineqanngitsut pillugit

Nunanut Allanut Ministereqarfiup allakkiaa 13. august 2006-imeersoq. 669 


Order publication

You can easily order publication(s) from Ilisimatusarfik publishing

Order publication

Contact editorial office

You are welcome to contact the editorial office

E-mail editorial office

Find reseacher

Easily contact our reseachers at University of Greenland

Read more